بررسی تطبیقی سازوکارهای رسیدگی به شکایات استخدامی در ایران و انگلستان

این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای و اسناد قانونی معتبر، نظام دادرسی در دادگاه‌های اختلافات اداری و استخدامی ایران و انگلستان را به‌صورت تطبیقی بررسی کرده و وجوه اشتراک و افتراق مبانی قانونی، ساختار تشکیلاتی و شیوه‌های رسیدگی این مراجع را تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد نظام روابط استخدامی ایران به دلیل پراکندگی قوانین و پیچیدگی ساختاری، با تعدد مراجع و ابهام در تشخیص مرجع صالح مواجه است؛ به‌گونه‌ای که رسیدگی به اختلافات استخدامی عمدتاً بر عهده «دیوان عدالت اداری» و «هیأت‌های تشخیص و حل اختلاف» موضوع قانون کار است. در مقابل، نظام حقوقی انگلستان از چارچوبی منسجم برخوردار بوده و دادگاه‌های استخدامی (Employment Tribunals) بر پایه قوانین مدونی مانند «قانون حقوق استخدامی» و «قانون برابری»، به دعاوی ناشی از اخراج غیرمنصفانه، نقض حقوق قراردادی و تبعیض‌های شغلی رسیدگی می‌کنند. این دادگاه‌ها با بهره‌گیری از سازوکارهایی مانند مصالحه اجباری پیش از دادرسی و جلسات مقدماتی، در کاهش حجم پرونده‌ها و تسریع رسیدگی موفق عمل کرده‌اند. مقایسه دو نظام نشان می‌دهد دادرسی استخدامی در انگلستان از شفافیت، سرعت و دسترسی‌پذیری بیشتری برخوردار است، در حالی که نظام ایران با چالش‌هایی مانند نبود قوانین یکپارچه، طولانی بودن رسیدگی و تعدد مراجع صالح روبه‌رو است. ازاین‌رو، پژوهش نتیجه می‌گیرد که ارتقای کارایی و عدالت در دعاوی استخدامی ایران مستلزم اصلاحات ساختاری، تصویب قوانین شفاف و جامع و بهره‌گیری از سازوکارهای جایگزین حل اختلاف است.