هوش مصنوعی جنایتکار: تحلیل حقوقی به‌کارگیری الگوریتم‌ها توسط رژیم صهیونیستی جهت ارتکاب جنایات بین المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه امام صادق(علیه‌السلام)، تهران، ایران
2 دانشیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشگاه امام صادق(علیه‌السلام)، تهران، ایران
10.30497/hcr.2026.251099.1185
چکیده
ظهور فناوری‌های هوش مصنوعی در میدان‌های نبرد، فراتر از یک تحول فنی، ماهیت حقوقی و سیاسی جنگ را دگرگون کرده است. این پژوهش با تمرکز بر کاربرد سامانه‌های هوش مصنوعی پشتیبان تصمیم‌گیری (مانند الگوریتم‌های هدف‌گذاری خودکار) توسط رژیم صهیونیستی در غزه، به بررسی چالش‌های نوین در حوزه حقوق بین‌الملل بشردوستانه می‌پردازد. برخلاف مطالعات پیشین که صرفاً بر «توصیف نقض حقوق» تمرکز دارند، این تحقیق با رویکردی تحلیلی، به بررسی «بحران نظارت و مسئولیت‌پذیری» ناشی از خودکاری سیستمی می‌پردازد. پرسش محوری پژوهش این است که چگونه ماهیت «جعبه‌سیاه» و «احتمال‌گرایی» الگوریتم‌های نظامی، ساختارهای سنتی انتساب مسئولیت و اصل تفکیک را با چالش مواجه می‌سازد؟ با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و تحلیل اسناد حقوقی، یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که استفاده از این فناوری‌ها منجر به پدیده‌هایی نظیر «پولشویی عاملیت» و «تضعیف نظارت انسانی معنادار» شده است. این وضعیت، نه تنها اصل تفکیک میان نظامیان و غیرنظامیان، اصل تناسب و اصل احتیاط را به مخاطره می‌اندازد، بلکه با ایجاد شکاف میان سرعت تصمیم‌گیری فناورانه و ظرفیت پاسخگویی حقوقی، منجر به فرار از مسئولیت‌های کیفری و دولتی شده است؛ امری که مشروعیت اقدامات نظامی در کارزار غزه را از منظر قواعد آمره حقوق بین‌الملل زیر سؤال می‌برد.
کلیدواژه‌ها