مسئولیت دولت‌ها در قبال نقض حقوق کودکان غزه بر اساس کنوانسیون حقوق کودک

نویسنده
امیرحسین ابوالحسنی بجستانی
دانشجو کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد
10.30497/hcr.2024.78322
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قبال نقض گسترده و سیستماتیک حقوق کودکان در نوار غزه بر اساس کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ می‌پردازد. کودکان غزه در نتیجه درگیری‌های مسلحانه مستمر، محاصره طولانی‌مدت و محدودیت‌های شدید انسانی، به‌طور گسترده از حقوق بنیادین خود از جمله حق حیات، بقا و رشد، سلامت جسمی و روانی، آموزش، امنیت و حمایت در برابر خشونت، بهره‌کشی و رفتارهای غیرانسانی محروم شده‌اند. تداوم این وضعیت، افزون بر پیامدهای انسانی، پرسش‌های جدی حقوقی درباره تعهدات دولت‌ها در چارچوب حقوق بین‌الملل بشر و حقوق بشردوستانه بین‌المللی ایجاد کرده است. هدف اصلی این پژوهش، تبیین و تحلیل تعهدات حقوقی دولت اسرائیل به‌عنوان قدرت اشغالگر و همچنین مسئولیت دولت‌های ثالث در پیشگیری، توقف و جبران نقض حقوق کودکان در غزه است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی–تحلیلی و با اتکا بر مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای اسناد حقوقی بین‌المللی، گزارش‌های سازمان‌های تخصصی و منابع علمی معتبر انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نقض حقوق کودکان در غزه ماهیتی چندبعدی و شدید دارد و شامل قتل و مجروحیت کودکان، محرومیت از نیازهای اساسی، تخریب زیرساخت‌های آموزشی و درمانی، آوارگی اجباری و آسیب‌های روانی بلندمدت می‌شود. بر اساس کنوانسیون حقوق کودک و قواعد حقوق اشغال، دولت اشغالگر مسئولیت مستقیم در حمایت ویژه از کودکان و رعایت اصول بنیادین حقوق بشردوستانه دارد. افزون بر این، دولت‌های ثالث نیز مکلف به عدم معاونت در نقض‌ها، رعایت تعهد مراقبت مقتضی (due diligence) و همکاری بین‌المللی برای حمایت از حقوق کودکان هستند. در نهایت، پژوهش بر نقش نظارتی کمیته حقوق کودک، دیوان‌های بین‌المللی و سازوکارهای سازمان ملل در تحقق مسئولیت دولتی و کیفری فردی مقامات تأکید کرده و نتیجه می‌گیرد که اجرای مؤثر تعهدات کنوانسیون و تقویت مکانیسم‌های پاسخگویی، شرط اساسی حفاظت پایدار از حقوق کودکان غزه است.
کلیدواژه‌ها
غزه
کنوانسیون حقوق کودک
کودکان
مسئولیت دولت‌ها