چیستی و مفهوم آزادی مشروع در نظام حقوقی ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین مفهوم «آزادی مشروع» و بررسی جایگاه آن در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، ابهام مفهومی در معنای آزادی مشروع و نسبت آن با حق، تکلیف و حدود قانونی آزادی‌هاست. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر اصول قانون اساسی، قوانین عادی، منابع فقهی، رویه قضایی و دکترین حقوقی، ابعاد مختلف این مفهوم را واکاوی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آزادی مشروع صرفاً به معنای آزادی محدودشده نیست، بلکه به معنای آزادی صیانت‌شده و مصون از مداخله غیرقانونی است. در نظام حقوقی ایران، آزادی‌های به رسمیت شناخته‌شده در قانون اساسی و سایر منابع معتبر حقوقی، در زمره آزادی‌های مشروع قرار می‌گیرند. هرچند آزادی از حقوق بنیادین انسان است، اما اعمال آن باید با رعایت حقوق دیگران و در چارچوب قانون همراه باشد. در موارد تزاحم آزادی‌ها، اصل ۴۰ قانون اساسی و قاعده منع اضرار به غیر از مهم‌ترین معیارهای حل تعارض و تعیین حدود آزادی محسوب می‌شوند. در نتیجه، آزادی مشروع مفهومی جامع و فراتر از محدودیت‌های صرف کیفری دارد و باید در چارچوب کلی نظام حقوقی ایران تفسیر شود.

واژگان کلیدی: آزادی مشروع، نظام حقوقی ایران، حقوق اساسی، حق و تکلیف، قاعده منع اضرار به غیر