آسیب‌شناسی سازوکار کلی اجرای احکام شعب دیوان عدالت اداری در راستای تضمین حقوق عامه

اجرای صحیح و مؤثر احکام قضائی، مؤید استقرار حاکمیت قانون و نشان‌دهنده توانایی و کارآمدی نهاد دادگستری در نظام حکمرانی جوامع است. این موضوع در آن‌دسته از مراجع قضائی که به شکایات شهروندان علیه دستگاه‌های دولتی و اداری رسیدگی می‌کنند، اهمیت دوچندانی دارد. ضرورت مطالعه و آسیب‌شناسی سازوکار اجرای احکام در دیوان عدالت اداری نیز برآمده از همین واقعیت است چراکه به دلایل پیش‌گفته، می‌توان اجرای احکام صادرشده از این نهاد را به‌مثابه شاخص حقوق و آزادی‌های شهروندان در برابر دولت، به‌شمار آورد. علی‌رغم این اهمیت آمار نشان می‌دهد بیشترین تراکم پرونده‌های معوقه در دیوان، مربوط به شعب اجرای احکام است. سؤال این است؛ موانع و کاستی‌های این وضعیت چیست و مهم‌تر از آنچه راهکارهایی برای غلبه بر این موانع و کاستی‌ها وجود دارد؟ در جستجوی پاسخ، پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، برخی از مهم‌ترین مسائل و چالش‌های اجرای احکام شعب دیوان عدالت اداری را در سه بخش ساختار، فرایند و رویه قضائی بررسی کرده است. مطابق یافته‌های پژوهش می‌توان با استفاده از ظرفیت ماده (9) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، تشکیل کارگروه‌های کارشناسی و تخصصی برای به‌روز‌رسانی و ارتقاء فرایندهای اداری ـ قضائی و ارائه محتوای آموزشی متناسب برای دادرسان و دست‌اندرکاران اجرای احکام دیوان عدالت اداری بر مسائل موجود غلبه کرد.