تحول مفهوم آزادی‌های عمومی بعد از انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حمیدرضا گرامی‌پور
حقوق عمومی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
10.30497/hcr.2017.75880
چکیده
این مقاله به تحول مفهوم آزادی‌های‌عمومی بعد از انقلاب‌اسلامی در مقایسه تطبیقی با قبل از آن و دوران شاهنشاهی می‌پردازد. سوال اصلی اینست که آیا اساسا تحولی در این مفهوم بعد از انقلاب‌اسلامی واقع شده است؟ و اگر آری؛ این تحول چه بوده و کدام عوامل و تغییرات نظری و عملی سبب این تحول و تغییر بوده است؟ روش ما در این پژوهش، روش توصیفی – تحلیلی است؛ به این نحو که مفهوم آزادی‌‌های عمومی را از منبع اصلی دانش حقوق یعنی قانون اساسی قبل و بعد انقلاب اسلامی استخراج و توصیف کرده و ویژگی‌های آن را در رویکردی تطبیقی نسبت به قبل و بعد از انقلاب اسلامی مورد تحلیل و بررسی قرار می‌دهیم. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که با پیروزی انقلاب اسلامی؛ توجه به نگرش رهبران و واضعان قانون اساسی به مفاهیم بنیادین انسانی و حقوقی از جمله آزادی در بعد نظری، و شکل گیری و تحول نهادها و ساختار حکومت بعد از انقلاب اسلامی در بعد عملی؛ معرف تحول عمیق، وسیع و مثبت مفهوم آزادی‌های عمومی در نظام اسلامی و قانون اساسی جمهوری اسلامی بوده است که نمود آن خصوصا در فصل حقوق ملت مشهود است.
کلیدواژه‌ها
آزادی‌های‌عمومی
حقوق‌ملت
انقلاب‌اسلامی
قانون‌اساسی
متمم‌قانون‌اساسی‌مشروطه
  1. قرآن کریم.
  2. ارسطو (1364). سیاست (ترجمه حمید عنایت). تهران: سپهر.
  3. باقرزاده، محمدرضا (1388). آشنایی با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. قم: جامعه الزهرا (سلام‌الله‌علیها).
  4. برلین، آیزا (1390). آزادی و خیانت به آزادی (ترجمه عزت‌الله فولادوند). تهران: ماهی.
  5. بهشتی، سید محمد (1361). بهشتی اسطوره‌ای بر جاودانه تاریخ. تهران: واحد فرهنگی بنیاد شهید.
  6. حسنی، سیدمحمدهادی و حیدری، علی‌جان (1397). «بررسی جایگاه آزادی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران». اندیشه‌های حقوق‌ عمومی، 8(1)، صص. 23-42.
  7. خمینی، سیدروح‌الله (1378). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمت‌الله‌علیه).
  8. خمینی، سید روح‌الله (1389). شرح حدیث جنود عقل و جهل. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمت‌الله‌علیه).
  9. خواجه‌سروی، غلامرضا و نادری، مهدی (1392). «آزادی در گفتمان فقاهتی انقلاب اسلامی ایران». جستارهای سیاسی معاصر، 4(2)، صص. 27-55.
  10. رضی، محمد بن حسین شریف (1380). نهج‌البلاغه (محمد دشتی). تهران: مرکز طبع و نشر قرآن کریم.
  11. ساجدی، ابوالفضل (1388). مرز آزادی در اسلام و غرب. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمت‌الله‌علیه).
  12. طباطبایی، سید محمدحسین (1390)، المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دارالمجتبی.
  13. طباطبایی، سید محمدحسین (1393). قرآن در اسلام. قم: بوستان کتاب.
  14. طباطبایی، سید محمدحسین و مطهری، مرتضی (1394). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا.
  15. عمید زنجانی، عباسعلی (1378). کلیات حقوق اساسی. تهران: مجد.
  16. غمامی، سیدمحمدمهدی (1390). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  17. مجلسی، محمدباقر (1368). بحارالانوار. تهران: اسلامیه.
  18. محمدرضایی، محمد (1390). «آزادی و خودمختاری انسان از دیدگاه کانت و نقد و بررسی آن». انسان پژوهی دینی، 8(25)، صص. 21-33.
  19. مصباح یزدی، محمدتقی (1387). نظریه سیاسی اسلام. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمت‌الله‌علیه).
  20. هاشمی، سیدمحمد (1380). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: میزان.
تحقیقات حقوق شهروندی
دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3
اردیبهشت 1396
صفحه 19-40